• darkblurbg
    MediSchoon
    Verbeterde inzameling van ongebruikte medicijnen.

Verkenning technologische mogelijkheden voor verwijdering van geneesmiddelen uit afvalwater 

 

Aanleiding

De aanwezigheid van microverontreinigingen in oppervlaktewater, grondwater en drinkwater en het verwijderen hiervan vanuit (afval)waterstromen krijgt recentelijk steeds meer technolo- gische, maatschappelijke en bestuurlijke aandacht. Het belang van een integrale aanpak voor verwijdering van organische microverontreinigingen, en met name geneesmiddelen, in de waterketen is daarbij belangrijk voor waterkwaliteitsbeheerders en drinkwaterbedrijven om de chemische en ecologische kwaliteit van het oppervlaktewater, de kwaliteit van de drinkwater- bronnen en daarmee het milieu en de volksgezondheid te kunnen blijven garanderen. Naast bronaanpak ligt een belangrijk deel van de oplossing binnen de technische waterketen. Lopend onderzoek in Nederland en de eerste praktijktoepassingen in Zwitserland en Duitsland (2015-27) hebben aangetoond dat oxidatieve (ozon) en/of adsorptieve (actief kool) technieken effectief zijn om geneesmiddelen uit rwzi-ef uent te verwijderen. Hiervoor zijn verschillende, locatiespeci eke, uitvoeringsvormen beschikbaar die momenteel doorontwik- keld worden voor ef ciënte en duurzame toepassing op rwzi’s.

Ten tijde van deze studie is tevens gewerkt aan de landelijke Hotspotanalyse (STOWA-2017-42) om in beeld te brengen welke rwzi’s een signi cante bijdrage hebben aan de vrachten en concen- traties van geneesmiddelen in oppervlaktewater en in drinkwaterbronnen. Integratie van de inventarisatie van technieken en de Hotspotanalyses geeft inzicht in de te nemen maatregelen en de gevolgen van een landelijke aanpak van geneesmiddelenverwijdering uit de waterketen.

Vraagstelling en afbakening

Er is in dit rapport op basis van bestaande informatie, lopend onderzoek, literatuur en kennis een actueel overzicht opgesteld van (mogelijk) toepasbare technieken voor de verwijdering van geneesmiddelen uit stedelijk afvalwater. Daarbij is ingegaan op de vragen:

  • Wat zijn de technologische mogelijkheden voor het verwijderen van geneesmiddelen op

    de rwzi’s?

  • Welke zuiveringsrendementen zijn hiermee haalbaar?

  • Welke verbruiken voor chemicaliën en energie (met GER-sommatie) zijn daarmee ge-

    moeid?

  • Worden afbraakproducten (metabolieten) en (afval)reststoffen gevormd gedurende het

    proces?

  • Welke kosten (op hoofdlijnen, EUR/m3, EUR/i.e., met CAPEX/OPEX verdeling) zijn daarmee

    gemoeid?

  • Wat is het ontwikkelingsniveau (als TRL) van de technieken?

  • Welke vervolgstappen zijn nodig om een de nitieve keuze te kunnen maken voor wat

    betreft de toe te passen technologie?

  • Hoe werken de technieken op jaargemiddelde situatie, zomer- en wintercondities en dwa/

    rwa-situaties?

  • Welke (onderzoeks)vragen liggen er nog voordat technieken in de praktijk toegepast kun-

    nen worden en hoe kunnen die beantwoord worden?

    Deze verkenning gaat speci ek in op de verwijdering van geneesmiddelen uit stedelijk afval- water. Daarbij wordt vermeld dat geneesmiddelen maar een selectieve deelgroep zijn van het geheel van organische microverontreinigingen in stedelijk afvalwater.

Aanpak

Voor de beoordeling van geneesmiddelenverwijdering is in dit rapport een overkoepelende lijst van urgente geneesmiddelen in de waterketen opgesteld. Bij het opstellen van de lijst is gestreefd naar uniformiteit tussen de huidig lopende onderzoeken in Nederland en de gids- lijsten die worden gebruikt in internationale onderzoeken. Daarbij is rekening gehouden met onder andere de:

  • aanwezigheid van de stoffen in stedelijk afvalwater en rwzi-ef uent;

  • diversiteit in stofcategorieën (type geneesmiddel, afbreekbaarheid, adsorbeerbaarheid); en

  • mate van verwijdering in een standaard (actief-slibsysteem) Nederlandse rwzi.

    Op basis van beschikbare informatie is een longlist opgesteld van 62 technieken die geschikt zijn om geneesmiddelen uit afvalwater af te breken, om te zetten of te verwijderen.

    Vervolgens zijn op basis van stand der techniek (TRL) 24 technieken geïdenti ceerd die poten- tieel binnen vijf jaar toepasbaar zijn. Deze selectielijst is onderverdeeld in drie groepen:

  • op praktijkschaal bewezen technieken op geneesmiddelen in afvalwater;

  • op praktijkschaal bewezen technieken op organische microverontreinigingen (op andere

    watermatrices of toegepast in een andere sector);

  • op pilot/demonstratieschaal in ontwikkeling zijnde technieken op geneesmiddelen in af-

    valwater.

  • Om de per direct toepasbare, effectieve, doelmatige én duurzame technieken vast te stel-

    len is een nadere identi catie uitgevoerd. Dit is gedaan aan de hand van de volgende

    identi catiethema’s:

  • Effectiviteit, energie, duurzaamheid en kosten;

  • Rest-, afvalstoffen en metabolieten;

  • Potentiële bijvangst: meerwaarde verwijdering overige microverontreinigingen, micro/

    nanoplastics, antibioticaresistentie en nutriënten;

Op basis van de selectie is geconcludeerd dat de in Nederland lopende of in opstart zijnde demonstratieonderzoeken naar verwijdering van geneesmiddelen uit afvalwater allen één van de best toepasbare technieken gebruiken. Wel zijn er nog een aantal belovende technieken op termijn beschikbaar of in ontwikkeling. Hiernaar dient verder onderzoek verricht te worden. 

 

Voor het volledige onderzoeksrapport van STOWA en de verdere uitkomsten en toepasbare technieken klik hier